Egipt to kolebka jednej z najstarszych i najbardziej fascynujących cywilizacji w historii ludzkości. Przez ponad 3000 lat starożytni Egipcjanie budowali monumentalne świątynie, piramidy i grobowce, które do dziś zachwycają turystów z całego świata. W tym przewodniku przedstawiamy najważniejsze zabytki Egiptu – od legendarnych piramid w Gizie po tajemnicze świątynie Luksoru i niezwykłe Abu Simbel. Dowiesz się, co warto zobaczyć, jakie są ceny biletów i jak najlepiej zaplanować zwiedzanie.
Piramidy w Gizie – cuda starożytnego świata
Piramidy w Gizie to jedyny zachowany cud starożytnego świata i bezsprzecznie najważniejszy punkt każdej podróży do Egiptu. Kompleks znajduje się na płaskowyżu Giza, zaledwie 20 km od centrum Kairu, i obejmuje trzy główne piramidy oraz kilka mniejszych budowli.
Wielka Piramida Cheopsa
Wielka Piramida Cheopsa (Chufu) to największa i najstarsza z piramid w Gizie. Została zbudowana około 2560 roku p.n.e. i przez ponad 3800 lat była najwyższą budowlą stworzoną przez człowieka. Jej imponujące wymiary robią wrażenie do dziś:
- Pierwotna wysokość: 146,6 metra (obecnie 138,8 m)
- Długość podstawy: 230,4 metra
- Liczba bloków kamiennych: około 2,3 miliona
- Waga pojedynczego bloku: średnio 2,5 tony
Wejście do wnętrza piramidy jest możliwe, choć wymaga dodatkowego biletu (około 400 EGP, czyli ok. 50 PLN). Wewnątrz znajduje się Wielka Galeria – imponujący korytarz prowadzący do Komnaty Królewskiej z pustym sarkofagiem.
Piramida Chefrena
Druga co do wielkości piramida należała do syna Cheopsa – Chefrena. Wydaje się wyższa od Wielkiej Piramidy, ponieważ stoi na wyższym podłożu. Na jej szczycie zachowała się część oryginalnego białego wapiennego oblicowania, które niegdyś pokrywało wszystkie piramidy, nadając im olśniewający blask w słońcu.
Piramida Mykerinosa
Najmniejsza z trzech głównych piramid została zbudowana dla wnuka Cheopsa. Ma wysokość 65 metrów i wyróżnia się częściowym oblicowaniem z czerwonego granitu z Asuanu.
Praktyczne informacje o zwiedzaniu piramid
Kompleks piramid w Gizie jest otwarty codziennie od 8:00 do 17:00 (zimą) lub 18:00 (latem). Bilet wstępu na teren kompleksu kosztuje około 200 EGP (ok. 25 PLN). Najlepiej przyjeżdżać wcześnie rano, aby uniknąć tłumów i upału. Warto zarezerwować co najmniej 3-4 godziny na zwiedzanie całego kompleksu.
Wielki Sfinks – strażnik piramid
Wielki Sfinks w Gizie to największy i najstarszy pomnik tego typu na świecie. Ta monumentalna rzeźba przedstawia mityczne stworzenie z ciałem lwa i głową człowieka (prawdopodobnie faraona Chefrena). Sfinks został wykuty w jednym bloku wapienia około 2500 roku p.n.e.
Wymiary Sfinksa
- Długość: 73 metry
- Wysokość: 20 metrów
- Szerokość twarzy: 4 metry
Przez tysiąclecia Sfinks był zasypany piaskiem po szyję – dopiero w XX wieku został całkowicie odkopany. Brakujący nos Sfinksa od wieków budzi spekulacje – według jednej z teorii został strącony przez żołnierzy Napoleona, jednak arabscy historycy wspominają o jego braku już w XIV wieku.
Luksor – największe muzeum na świeżym powietrzu
Luksor, położony w południowym Egipcie nad Nilem, to dawne Teby – stolica starożytnego Egiptu w okresie Nowego Państwa. Miasto dzieli się na dwa brzegi: wschodni (świątynie Luksoru i Karnaku) oraz zachodni (Dolina Królów i nekropolia tebańska).
Świątynia w Luksorze
Świątynia Luksoru została zbudowana głównie przez Amenhotepa III i Ramzesa II około 1400 roku p.n.e. Jej charakterystycznym elementem jest monumentalny pylon wejściowy z dwoma posągami Ramzesa II i jednym z dwóch oryginalnych obelisków (drugi stoi na Placu Zgody w Paryżu). Świątynia jest szczególnie piękna po zmroku, gdy jest podświetlona.
Dolina Królów
Dolina Królów (Wadi el-Muluk) to nekropolia, w której przez 500 lat grzebano faraonów Nowego Państwa. Odkryto tu ponad 60 grobowców, w tym słynny grobowiec Tutanchamona (KV62) odkryty w 1922 roku przez Howarda Cartera.
Najważniejsze grobowce do zwiedzenia:
- Grobowiec Ramzesa VI (KV9) – jedne z najlepiej zachowanych malowideł
- Grobowiec Seti I (KV17) – najdłuższy i najbardziej zdobiony grobowiec
- Grobowiec Tutanchamona (KV62) – wymaga dodatkowego biletu (ok. 300 EGP)
Standardowy bilet do Doliny Królów (ok. 240 EGP) pozwala na wejście do trzech grobowców. Fotografowanie jest zabronione we wszystkich grobowcach.
Świątynia Hatszepsut w Deir el-Bahari
Ten spektakularny tarasowy kompleks świątynny został zbudowany dla jedynej kobiety-faraona – królowej Hatszepsut. Świątynia wznosi się na trzech poziomach pod urwistymi klifami na zachodnim brzegu Nilu. Została zaprojektowana przez architekta Senenmuta i jest uważana za arcydzieło starożytnej architektury.
Kolosy Memnona
Dwa gigantyczne posągi siedzącego faraona Amenhotepa III to pozostałość po jego świątyni grobowej, która była niegdyś największą budowlą tego typu w Egipcie. Każdy kolos ma 18 metrów wysokości i waży około 720 ton. W starożytności północny posąg „śpiewał" o świcie – dźwięk ten, spowodowany pęknięciem po trzęsieniu ziemi, przyciągał pielgrzymów z całego antycznego świata.
Karnak – największy kompleks świątynny świata
Świątynia Karnaku to największy starożytny kompleks religijny na świecie, budowany i rozbudowywany przez ponad 2000 lat. Zajmuje powierzchnię około 100 hektarów i składa się z wielu świątyń, kaplic i budowli.
Wielka Sala Hipostylowa
Najbardziej imponującą częścią Karnaku jest Wielka Sala Hipostylowa – las 134 gigantycznych kolumn, z których najwyższe mierzą 21 metrów wysokości i 3,5 metra średnicy. Spacer między tymi monumentalnymi filarami to niezapomniane przeżycie.
Aleja Sfinksów
Niedawno odrestaurowana Aleja Sfinksów łączy świątynie w Karnaku ze świątynią w Luksorze na długości 2,7 km. Wzdłuż alei ustawiono około 1350 posągów sfinksów z głowami baranów i ludzi.
Bilet do Karnaku kosztuje około 150 EGP. Warto przyjść wcześnie rano lub na wieczorny pokaz świetlno-dźwiękowy, który w efektowny sposób opowiada historię świątyni.
Abu Simbel – cuda faraona Ramzesa II
Abu Simbel to dwie monumentalne świątynie wykute w skale na południu Egiptu, blisko granicy z Sudanem. Zostały zbudowane przez Ramzesa II w XIII wieku p.n.e. i są jednym z najbardziej niezwykłych zabytków starożytnego Egiptu.
Wielka Świątynia Ramzesa II
Fasada Wielkiej Świątyni jest ukoronowana czterema kolosalnymi posągami siedzącego Ramzesa II, każdy o wysokości 20 metrów. Dwa razy w roku – 22 lutego i 22 października – promienie słońca przenikają przez całą świątynię (65 m w głąb skały) i oświetlają posągi bogów w najgłębszej części sanktuarium. Jedynie posąg boga Ptaha (bóstwa podziemia) pozostaje w cieniu.
Mała Świątynia Nefertari
Mniejsza świątynia została poświęcona żonie Ramzesa – królowej Nefertari i bogini Hathor. To jeden z niewielu przypadków, gdy wizerunek królowej dorównuje rozmiarami posągom faraona.
Przeniesienie świątyń
W latach 1964-1968 świątynie Abu Simbel zostały przeniesione o 65 metrów wyżej, aby uchronić je przed zalaniem przez wody Jeziora Nasera po budowie Wysokiej Tamy w Asuanie. Ta spektakularna operacja inżynieryjna była jednym z największych projektów ratownictwa archeologicznego w historii, koordynowanym przez UNESCO.
Abu Simbel znajduje się około 280 km na południe od Asuanu. Większość turystów dociera tu samolotem lub autokarem w ramach wycieczki jednodniowej. Bilet wstępu kosztuje około 200 EGP.
Muzea Egiptu – skarby faraonów
Muzeum Egipskie w Kairze
Muzeum Egipskie na Placu Tahrir w Kairze mieści jedną z największych kolekcji starożytności egipskich na świecie – ponad 120 000 eksponatów. Największą atrakcją są skarby z grobowca Tutanchamona, w tym słynna złota maska pośmiertna ważąca 11 kg czystego złota.
Wielkie Muzeum Egipskie (Grand Egyptian Museum)
Nowe Wielkie Muzeum Egipskie (GEM) w Gizie, otwarte w 2024 roku, to największe muzeum archeologiczne na świecie. Znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie piramid i prezentuje ponad 100 000 artefaktów, w tym kompletną kolekcję skarbów Tutanchamona (ponad 5000 przedmiotów). Budynek o powierzchni 480 000 m² to architektoniczne arcydzieło z widokiem na piramidy.
Aleksandria – perła Morza Śródziemnego
Aleksandria, założona przez Aleksandra Wielkiego w 331 roku p.n.e., była niegdyś centrum kultury i nauki antycznego świata. Choć większość starożytnych zabytków zniknęła (w tym słynna Latarnia Aleksandryjska i Biblioteka Aleksandryjska), miasto nadal oferuje fascynujące miejsca:
- Biblioteka Alexandrina – nowoczesny kompleks kulturalny nawiązujący do starożytnej Biblioteki Aleksandryjskiej
- Katakumby Kom el-Shoqafa – największa rzymska nekropolia w Egipcie, łącząca wpływy egipskie, greckie i rzymskie
- Cytadela Qaitbay – twierdza zbudowana w miejscu Latarni Aleksandryjskiej
- Kolumna Pompejusza – 27-metrowa kolumna z czerwonego granitu z III wieku n.e.
Zabytki UNESCO w Egipcie
Egipt posiada siedem obiektów wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO:
- Starożytne Teby z nekropolią (Luksor)
- Memfis i nekropolia (Giza, Sakkara, Dahszur)
- Zabytki Nubii od Abu Simbel do File
- Historyczny Kair (Kair islamski)
- Klasztor Świętej Katarzyny na Synaju
- Wadi al-Hitan (Dolina Wielorybów)
- Abu Mena (ruiny wczesnochrześcijańskie)
Praktyczne porady dla zwiedzających
Kiedy jechać?
Najlepszy czas na zwiedzanie zabytków to okres od października do kwietnia, gdy temperatury są znośne (20-25°C). Latem temperatura w Luksorze i Asuanie może przekraczać 45°C, co utrudnia zwiedzanie.
Bilety i ceny
Orientacyjne ceny biletów wstępu (2024):
- Piramidy w Gizie: 200 EGP (teren) + 400 EGP (wejście do Wielkiej Piramidy)
- Dolina Królów: 240 EGP (3 grobowce) + 300 EGP (Tutanchamon)
- Karnak: 150 EGP
- Abu Simbel: 200 EGP
- Wielkie Muzeum Egipskie: 600 EGP
Studenci z ważną legitymacją ISIC otrzymują 50% zniżki na wszystkie bilety.
Przewodnicy i wycieczki
Zatrudnienie licencjonowanego przewodnika znacznie wzbogaca doświadczenie zwiedzania. Przewodnicy znają historię, legendy i szczegóły, których nie znajdziesz w przewodnikach. Koszt przewodnika na cały dzień to około 50-100 USD.
Oficjalne źródła informacji
Pełną listę egipskich zabytków wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO znajdziesz na oficjalnej stronie: UNESCO World Heritage – Egypt.
Egipt to żywe muzeum starożytnej historii. Niezależnie od tego, czy wybierzesz się tylko do Kairu i Gizy, czy zdecydujesz się na pełną wyprawę po Nilu od Luksoru do Abu Simbel – zabytki Egiptu pozostawią niezatarte wrażenie i pozwolą poczuć magię jednej z największych cywilizacji w dziejach ludzkości.
